EN | AR | CN | FR | DE
سه شنبه 3 مرداد 1396

 

بخش کشاورزی

توانمندی های استان در بخش کشاورزی

زراعت

با توجه به وضعيت جغرافيايي، استان کرمان از تنوع آب وهوايي خاصي برخوردار است كه شرايط مناسبي را براي رشد گياهان دائمي و سالانه به وجود آورده است.

تأمين امنيت غذايي جامعه و توليد محصولات اساسي و استراتژيك عمدتاً توسط زير بخش زراعت انجام مي گيرد. توليد گندم ، جو، ذرت، پنيه ، سيب زميني ، چغندر قند  و علوفه و ... مورد نياز در استان برعهده مولدين اين زير بخش بوده است.

سطح زير كشت كنوني محصولات زراعي 338440 هكتار ، با توليد 22/3569394 تن انواع محصول مي باشد كه اهم آنها درجدول ذيل آمده است.

نام محصول

سطح زير كشت(هكتار)

ميزان توليد (تن)

عملكرد (كيلوگرم/هكتار)

غلات

172440

1/656308

20/3455

حبوبات

7/9934

62/12697

10/1432

نباتات صنعتي

6461

87948

26/1960

نباتات علوفه اي

54534

595463

78/14304

سبزيجات

7/41042

5/994163

16/21645

دانه هاي روغني

9265

6/12306

31/1213

محصولات جاليزي

42/40429

3/951427

20/18778

ساير محصولات

5/3414

8/62949

16/9034

محصولات گلخانه اي

1029

5/195107

92/115836

جمع

338440

22/3569394

 

 

مهم ترين قابليت هاي زراعي استان

1- به دليل شرايط خاص اقليمي و تنوع آب و هوایي ، استان کرمان قابليت كشت محصولات به صورت خارج از فصل و كشت گلخانه اي ( محصولات جاليزي ، سبزيجات ) را دارا مي باشد.

2- شرايط مناسب و عالي جهت كاشت دانه هاي روغني از قبيل : كلزا ،  آفتابگردان جهت تأمين روغن نباتي.

3- وجود شرايط لازم و كافي جهت كشت هاي قابل كنترل گلخانه اي و توليد چشمگير اين محصول در 4 سال گذشته و امكان  استفاده از تناوب هاي  زراعي در مناطق خاص استان.

4-  آمادگي لازم  و زمينه مساعد جهت توسعه مبارزه بيولوژيك.

5- استثنائي ترين شرايط لازم كشت نباتات علوفه اي در منطقه بردسير بخصوص يونجه كه متوسط برداشت آن 437/16 تن در هكتار مي باشد.

6- حاصلخيزي خاك دشت هاي استان از جمله: جيرفت ، كهنوج ،  ارزوئيه و وجود نواحي متعدد و مستعد حاشيه اي براي پرورش انواع محصولات زراعي نظير گلستان و كشت زعفران

 

باغباني

وجود 65/485891 هكتار سطح زير كشت محصولات باغي این استان را در رتبه اول كشور قرارداده واز طرفي تنوع و ميزان توليد محصول ، بعد از صادرات نفت بيشترين ارز را نصيب كشور كرده است. عمده ترين محصولات توليدي عبارتند از:

 1- پسته با توليد 148312 تن.

 2- مركبات 527758 تن.

 3- خرما 288798تن.

 4- گردو 29292تن.

 

جدول ذيل نشان دهنده ميزان توليد و سطح زير كشت محصولات باغي استان است .

 

مجموع سطح زير كشت، عملكرد و ميزان توليد محصولات باغي  كل استان در سال 1384

نام محصول

سطح زير كشت باغات(هكتار)

ميزان توليد

(تن)

عملكرد

(كيلوگرم)

نهال

بارور

جمع

ميوه هاي دانه دار

797

2725

3522

9/23020

67/2836

ميوه هاي هسته دار

5/1375

4737

5/6112

76/29868

96/2187

ميوه هاي دانه ريز

2/247

2721

2/2968

5/19678

33/4014

ميوه هاي دانه خشك

45864

225139

271003

5/138775

30/872

مركبات

3913

39710

43623

527758

07/8021

ميوه هاي گرمسيري و نيمه گرمسيري

15226

44105

59331

4/296463

40/5355

ساير محصولات باغي

5/1960

05/15391

55/16305

06/32256

14/1183

جمع كل

2/80905

45/404986

65/485891

71/1190552

 

 

مهمترين قابليتهاي باغباني استان

1- سهم کرمان از اراضي زير كشت باغات كشور 21درصد مي باشد و از اين لحاظ حائز رتبه اول مي باشد. سهم عمده اي از محصولات باغي استان را محصولات سودآور و داراي قابليت صادراتي تشكيل مي دهد.

2- شرايط لازم ( مقاومت به شوري – كم آبي و ساز گاري با شرايط كويري و نيمه بياباني ) براي توسعه باغات پسته (كرمان 83 درصد از سطح زير كشت باغات پسته كشور رتبه اول را دارا است).

3- زمينه مساعد و لازم جهت ايجاد ترمينال هاي فن آوري بهداشتي پسته و كنترل  مبارزه با زهرابه افلاتوكسين.

4-  نياز مبرم به توليد خزانه نهالي پيوندي از ارقام اصلاح شده درختان ميوه.

 

5-  احداث كارخانجات فن آوري زيتون به منظور روغن كشي.

6- شرايط لازم و ايده آل جهت ايجاد باغات زيتون، بطوري كه كم نظيرترين محيط لازم جهت توليد زيتون در مناطقي مثل بافت ، بردسير ، سيرجان  و... وجود دارد.

7-  زمينه مساعد جهت توليد گل هاي زينتي از ارقام هیبريدي.

8- شرايط لازم و محيط مناسب جهت توليد گل محمدي در بسياري از مناطق كرمان ، بطوری كه ميزان در آمد از هر هكتار گل محمدي در كرمان حدود 000/000/150 ريال است.

9- احداث مجتمع كشت و صنعت به منظور توليد الياف لايوسل ، ويسكوز ، پالپ با توجه به وجود منابع طبيعي مناسب در منطقه جنوب شرق استان و وجود شرايط و محيط عالي در منطقه جنوب، توسعه كشتزارهاي اكاليپتوس.

10-وجود چهار گمرك فعال در استان در زمينه صدور محصولات. 

11- وجود مراكز تحقيقاتی وآموزش كشاورزي.

12- احداث كارخانجات توليد ماشين آلات و ادوات كشاورزي و وجود بازار مصرف مطمئن.

13- شايد بي نظيرترين منطقه جغرافيايي آسيا ، سرزمين جيرفت است كه با تمدن و ديرينه تحسين برانگيز ، كاليفرنياي مركبات ، گلخانه  طبيعي ايران و گستره اي عظيم است كه وادي چهار فصل نام گرفته و يكي از قطبهاي كشاورزي كشور محسوب مي گردد ، بطوری كه در توليد محصولات جاليزي نوبرانه ، كشت هاي گلخانه اي و همچنين مركبات ممتاز و مرغوب و حتي توليد موز ، انبه و ..... به عنوان صاحب اقليم هاي متنوع و از جايگاه ويژه اي در سطح ايران اسلامي برخوردار است.

 

دامپروري

كشاورزي همواره مأنوس با دامپروري بوده و لذا مي توان گفت كه اين دو مقوله لازم و ملزوم و تأمين كننده نياز غذائي انسان قلمداد مي گردند .

 

از مهمترين توليدات اصلي دامي استان كرمان ، گوشت قرمز است كه مقدار آن 31868 تن گزارش شده است. گوشت مرغ و تخم مرغ از ديگر فرآورده هاي اصلي دامي است كه بخش ناچيزي از آن از طریق ماكيان روستايي و عمده فعاليت توسط مرغداري صنعتي بدست مي آيد. ميزان توليد مرغ 29636 تن ، تخم مرغ 10421 تن و شير 279022 تن برآورد شده است.

وجود مراكز مرغ اجداد و مرغ مادر گوشتي در مركز استان نياز مرغداران به جوجه يكروزه را مرتفع كرده است . همچنين از دیگر توليدات فرعي دامپروري استان مي توان به " كرك و پشم "  اشاره نمود كه ميزان توليد پشم 2354 تن ، كرك و مو 1204 تن است. ميزان توليد پوست نیز بالغ بر 1672218 جلد گزارش شده است. وجود نژادهاي دام خاص همچون : بز كركي رائيني، گوسفند پشمي كرماني از سرمايه هاي  استان مي باشد.

 

در بخش زنبور عسل نيز ميزان 49705 كندوي زنبور عسل گزارش شده است.

مجموع آمار دام موجود استان کرمان در سال 1384

عنوان

گوسفند و بز

گاو و گوساله

شتر و

 بچه شتر(نفر)

اسب، قاطر

و الاغ

گوسفند و بره

بز و بزغاله

جمع

گاو دو رگه

گاو بومي

گاو

اصيل

جمع

كرمان

1787034

2191235

3978269

79857

70801

32684

183342

7852

44977

منطقه جنوب

802990

1124902

1927892

36664

99108

640

136412

19677

14926

كل استان

2590024

3316137

5906161

116521

169909

33324

319754

27529

59903

 

مجموع ميزان توليد فر آورده هاي دام استان كرمان 1384

عنوان

گوشت قرمز

شيرخام

پشم

كرك و مو

پوست(جلد)

كرمان

31650

207961

2269

983

1373045

منطقه جنوب

13022

71061

461

533

501652

كل استان

44672

279022

2730

1516

1874697

 

تعداد ظرفيت و توليد واحدهاي پرورش مرغ گوشتي 1384

عنوان

تعداد واحد

ظرفيت سالن ها

(سالانه)

مقدار توليدگوشت

(تن)

كرمان

807

6839500

29636

منطقه جنوب

9

540000

800

كل استان

816

7379500

30436

 

47-7 تعداد ظرفيت و توليد واحدهاي پرورش مرغ تخمگذار 1384 

عنوان

تعداد واحد

ظرفيت سالن ها

(سالانه)

مقدار توليدگوشت

(تن)

كرمان

18

765000

9571

منطقه جنوب

1

50000

850

كل استان

19

815000

10421

  

مهمترين قابليت هاي دامپروري

1-  با عنایت به این مهم که استان كرمان يكي از مستعد ترين مناطق براي پرورش شتر مرغ مي باشد ، بي ترديد توجه به این امر می تواند يكي از راههاي درآمدزایی و اشتغال دركرمان باشد .

2- باتوجه به استقبال روزافزون مردم از مصرف گوشت مرغ و ساير ماكيان مانند : بلدرچين ، بوقلمون و ... استان كرمان زمينه ها و استعداد پرورش اين گونه پرندگان را به شكل مناسب و مطلوب دارا است.

3- وجود نژاد گوسفند كرماني جهت توليد پشم و صنايع عمل آوري و پائين دستي ، مانند قالي ، گليم و غيره

4- وجود نژاد بز كركي رائيني جهت توليد كرك و صادرات ، با عنایت به این مهم كه صنايع وابسته مانند كارخانه موكشي شستشوي كرك و نساجي كرك در حد بسيار نازلي وجود دارد

5- خلوص نژادي بعضي از دامهاي دو رگ در استان مانند : هلشتاين ، جرزي و براوون سوئيس به منظور تهيه اسپرم جهت جفت گيري و تامين نياز ساير استانها بخصوص در جنوب شرق كشور

6- امکان ازدیاد نژادهاي بومي محلي از قبيل  بز و مرغ به شيوه صنعتي جهت صدور به كشورهاي حوزه خليج فارس

7- كمبود صنايع تبديلي ( وجود مواد اوليه كافي ) مانند : پودر گوشت ، كنسرو گوشت ، توليد پنير در انواع مختلف و پودر استخوان بسته بندي گوشت قرمز، سفيد

8-  امكان جمع آوري 250 تن شير در استان ، الزام وجود مراكز جمع آوري شير را می طلبد .

9- عدم استفاده بهينه از مراكز توليد مرغ باعث شده است نزديك به 50 درصد توليد واحدهاي مرغداري به شكل بسيار نامناسب ، با حداكثر تلفات مرغ و دان انجام پذيرد . در این رابطه مي توان با سرمايه گذاري جديد در صنعت مرغداري استان به توليد عالي و كافي رسيد ، چرا كه 25 درصد مصرف گوشت مرغ هم اکنون از خارج استان تهيه مي شود و از طرفي نزديكي کرمان به بندرعباس در كاهش نرخ دانه مرغي –  حداقل در بخش حمل دان – موثر بوده و با وجود مرغ  مادر کافی در جهت توليد جوجه يكروزه گوشتي ، می توان  بازار مصرف بسيار مناسبی در استان های هرمزگان و سيستان و بلوچستان پیدا نمود .

10- كمبود 3000 تني تخم مرغ در استان و وجود بازار مصرف تخم مرغ در هرمزگان ( زیرا به علت شرايط آب و هواي خاص ، امكان پرورش و توليد مرغ و تخم مرغ در آن استان محدود است ) لذا با سرمايه گذاري جديد علاوه بر مرتفع نمودن نیاز داخلی ، استان هرمزگان را نیز می توان تحت پوشش قرار داد .

11-         وجود كارگر مناسب و فصلی در فصل پرورش کرم ابریشم ، شرايط آب و هوائي مطلوب و بهره گیری از توتستان های شهرها و روستاهای استان کرمان ، لزوم سرمایه گذاری در بخش پرورش کرم ابریشم را بیشتر می طلبد .

12-          استان كرمان يكي از مناطق مهم و مناسب جهت توليد عسل كشور است . از این رو کندوداران در فصل زمستان از ساير استانها به این منطقه مهاجرت مي نمايند . توليد عسل در استان در حد بسيار نازل آن 320 تن مي باشد كه وجود باغهاي مركبات عالي و زياد و مراتع بسيار خوب استان و همچنين كشت هاي زراعي دانه هاي روغني زمینه تولید عسل را دارا می باشد.

 

شيلات

استان كرمان به واسطه دارا بودن ارتفاعات متعدد و اقليم بسيار متنوع ، به رغم ظاهر كويري ، پتانسيل مناسبي در زمينه پرورش آبزيان دارد . در استان كرمان با توجه به شرايط اقليمي 5 گونه آبزي قابل توليد و پرورش است که شامل :

1- ماهيان گرمابي ، شهرهای جیرفت ، کهنوج و ارزوئیه داراي اقليم مناسب براي پرورش اينگونه ماهيان بوده و اهم گونه هاي پرورشی موجود در استان عبارتند از : آمور – كپور – فيتوفاگ

2- ماهيان سردابي ، شهرهايي كه داراي اقليم سردسيري در استان مي باشند مانند : بافت ، بردسير ، ارتفاعات دهبكري بم و شهربابك  جهت پرورش اینگونه مناسب می باشد . لازم به ذکر است مهمترین گونه  پرورشي كه هم اكنون در نقاط مختلف سردسيري استان توليد مي شود ، ماهي قزل آلا است.

3- ميگوي آب شيرين ، هم اكنون شهرستان عنبرآباد به عنوان مهمترين مركز توليد ميگوي آب شيرين در استان مي باشد

4-  ميگوي آب شور

5-  آرتميا 

مهمترين مرکز آبزي پروري استان ، حوزه آبريز جازموريان است وسعت حوزه آبريز حدود 30099 كيلومتر مربع - بدون احتساب درياچه - برآورد گردیده که از این مقدار 14 هزار كيلومتر مربع آن كوهستاني و بقيه دشت است . رودخانه هاي مهم اين حوزه عبارتند از: خليل رود ، سلطاني ، رابر ، رودبر ، سيد مرتضي ، دلفارد و هليل كوچک .

در حال حاضر حدود136 واحد پرورش ماهي و آبزيان در استان وجود دارد كه در اين واحدها معادل 5/659 تن ماهي و آبزيان پرورش داده مي شود .

 

تعداد واحدهای پرورشی و میزان تولید آبزیان در استان کرمان

عنوان

تعداد واحدهاي پرورشي

ميزان توليد(تن)

كرمان

81

373

منطقه جنوب

55

5/286

كل استان

136

5/659

مزايا و قابليت هاي شيلات استان كرمان :

1- وجود قنوات ، چشمه ها و ديگر منابع آبي مناسب در اكثر مناطق استان جهت پرورش ماهي هاي سردابي

2- شرایط مناسب منطقه جيرفت و كهنوج و همچنين منابع آبي مناسب در اين مناطق جهت پرورش ماهي هاي گرمابي

3-  استفاده از آب هاي شور برخي مناطق استان جهت پرورش آرتميا

4-  وجود مراكز تكثير و پرورش ميگوي آب شيرين در شهرستان عنبرآباد

 

توليد ساير فرآورده هاي دامي (نوغانداري – زنبور داري)

الف: كرم ابريشم (نوغانداري)

 به رغم آن كه اين رشته در استان سابقه چنداني ندارد ، اما در سال 1373 اولين مرحله پرورش كرم ابريشم انجام گرفت و نتايج بسيار مطلوبي داشت . بر اساس آخرين آمار جهاد كشاورزي ميزان 276 كيلو گرم پيله تر توليد شده است .

 

واحدهاي پرورشي كرم ابريشم در استان كرمان

شهرستان محل اجرا

تعداد واحد پرورش

 كرم ابريشم

تعداد

 جعبه

ميزان توليد

(كيلوگرم)

محل فروش پيله

بافت

2

4

40

بازارهاي داخلي

بردسير

2

2

32

بازارهاي داخلي

راور

1

1

15

بازارهاي داخلي

رفسنجان

2

3

40

يزد

زرند

-

-

-

-

سيرجان

2

2

50

بازارهاي داخلي

شهربابك

6

6

91

نفروخته

كرمان

3

3

8

بازارهاي داخلي

جمع

18

21

276

 

 

ب: زنبور عسل:

وجود مناطق ييلاقي و قشلاقي مناسب جهت زنبور داري در استان ، زمينه توليد عسل با كيفيت مرغوب و با عطرهاي متفاوت را باعث شده است . زنبور داران استان از اوايل آبان ماه به مناطق قشلاقي يا جلگه هاي پست (تا حوالی منطقه رودان و ميناب در استان هرمزگان) رفته و در فروردين ماه يك نوبت عسل گيري مي كنند كه آن را " عسل گرمسيري " مي گويند . سپس به نواحي ميان بند يا نقاط كمتر از 2000 متر ارتفاع مي روند و در اين نواحي - در اواخر خرداد ماه تا نيمه تير ماه – بار دیگر عسل مي گيرند كه آ ن را " عسل كوه " مي گويند . در ادامه فعالیت به ارتفاعات بالا ميروند و در شهريور ماه نیز عسل گيري مي كنند. فاصله شهريور تا آبان گلهاي مناطق گرمسيري مورد استفاده زنبورها قرار مي گيرند.

مجموع كندوهاي استان (مدرن،سنتي)معادل 61574 کندو و توليد 671/24 تن عسل است . بيشترين مقدار كندو در شهرستان بافت  با 7/27 درصد و شهربابك  با 24 درصد مي باشد . متوسط توليد عسل هر كندو 6/9 كيلو گرم است .

قابل ذکر است دشت جيرفت در فصل زمستان پذيراي بيش از 50000 کندوي زنبور عسل است ، کندو داران جهت زمستان گذراني از استانهاي سردسير كشور ، از جمله : خراسان شمالي و رضوي ، اصفهان ، آذربايجان شرقي و غربي،اردبيل ،قزوين و زنجان به این منطقه عزیمت می کنند که به واسطه ازدياد جمعيت به شهرستان جیرفت كوچ مي كنند . تعداد كندو و مقدار عسل توليد شده استان در جدول زير آمده است.

 

عنوان

تعداد كندو

مقدار توليد عسل(كيلوگرم)

ميانگين توليد

 هر كندو(كيلوگرم)

جديد

بومي

جمع

جديد

بومي

جمع

كرمان

47057

791

47848

525738

5001

530739

1/11

منطقه جنوب

13686

40

13726

140147

353

140500

8/9

كل استان

60743

831

61574

665885

5354

671239

7/9